Loe de Jong

Loe de Jong 800x200

De man in de bibliotheek die ik om hulp vroeg had er nog nooit van gehoord. ‘De boeken van wie?’.
‘Loe de Jong. Hij schreef Kroniek van Nederland in de Tweede Wereldoorlog. Twaalf delen, meer dan twintig boeken’.
‘Nooit van gehoord. Ik zoek het even op’. De behulpzame man was er via de digitale catalogus snel uit: ‘Het staat in ons archief. Dat moet u apart aanvragen’.

Wie wil weten wat precies waar en wanneer gebeurde tijdens de Tweede Wereldoorlog kan niet om dit standaardwerk heen. Alles, maar dan ook álles, staat tot in het kleinste detail beschreven: de Duitse bezetting, de evacuatie van het kustgebied, de regering in ballingschap, het voedseldistributiesysteem en de tekorten, de Jodenvervolging, de jacht op de zigeuners en ga zo maar door. Van jaar tot jaar, geduldig van onderwerp naar onderwerp. Het was een levenswerk om het te schrijven, het zou een levensvullende taak zijn om het helemaal te lezen en doorgronden, maar wat ben ik er blij mee. Zo kan ik schrijven over de kerkklokken die de Duitsers op enig moment inzamelden ten behoeve van de eigen oorlogsindustrie in plaats van alleen over het vorderen van fietsen en radio’s. En zo ik kan de Engelse soldaat die in 1944 een oogje op mijn oma had in context plaatsen. Hij was er tijdens de militaire bevrijdingsoperaties die dat najaar in en rond Nijmegen plaatsvonden. De Jong en zijn levenswerk zijn niet onomstreden, dat is bekend, maar als je de feiten en de analyses van elkaar scheidt is het toch nog steeds het meest complete documentatiemateriaal over de periode 1940-1945.

Ik heb al heel wat uren zitten grasduinen in het levenswerk van De Jong. Trouwens, ik heb ook meerdere boeken gelezen (Geert Mak, Carolijn Visser, Annejet van der Zijl) die soms vrijwel letterlijk uit  de kroniek citeren. Ik ben dus in goed gezelschap. De hele serie is gelukkig op de website van het NIOD digitaal beschikbaar. Maar hoewel ik een digifiel ben, gaat er niets boven het snel doorbladeren van een papieren boek. Digitaal zoeken als je niet precies weet waar je moet zijn is een drama. Ik heb ergens gelezen dat er in Nederlandse huiskamers zo’n 70.000 complete series op de schappen staan, maar in de bibliotheek in mijn eigen stad dus niet meer. Verbannen naar de kelder. De generatie mensen die de oorlog nog zelf heeft meegemaakt is er bijna niet meer en degenen die er nog wel zijn hebben hooguit incomplete herinneringen als kind. Tegelijkertijd duiken juist nu, nu de allerlaatste ooggetuigen één voor één verdwijnen, alsnog de lang op zolder bewaarde brieven, foto’s en herinneringen op. Soms schijnen die een nieuw licht op de geschiedenis, maar die moet je dan wel kunnen napluizen. Ik denk dat Loe de Jong’s standaardwerk onmisbaar is om de steeds maar weer opduikende persoonlijke archieven en verhalen te duiden. Ik adviseer elke bibliotheek om de reeks toch eens af te stoffen en gewoon weer op de plank zetten.

Foto NIOD

 

0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *