Vaslav

nijinksy 550x138

Over balletdanser Vaslav Nijinsky is al een boel geschreven, dus als je daar dan nog een roman over zijn leven aan toevoegt moet je wel goed weten wat je doet. Bij Arthur Japin had ik wat dat betreft weinig twijfels: hij is een groot verteller. Pas nu ik zijn boek uit heb en er over nadenk, realiseer ik me hoe knap het geconstrueerd is. Het boek Vaslav speelt zich af op de dag van Vaslav Nijinsky’s laatste optreden. Die dag maak je mee door de ogen van niet alleen de bekende personen rondom Vaslav Nijinksy, zoals Sergej Dhiaghilev en zijn vrouw Romola, maar ook door de ogen van zijn bediende Peter. Het is een briljante oplossing voor het verhaal van de danser die nog maar weinig sprak en ondoorgrondelijke dagboekaantekeningen achterliet. Het blijft namelijk gissen voor iedereen in de nabijheid van Nijinsky wat hij werkelijk dacht en voelde. Als lezer draai je om Vaslav heen en ervaar je de distantie van een fan, waardoor hij zijn magische aantrekkingskracht en mysterieuze uitstraling behoudt, terwijl je toch heel dichtbij komt. Vooral de bediende Peter, een man die volgens Japin echt bestaan heeft, voegt een boeiend perspectief toe. Wat verder overeind blijft in dit fantastisch beeldend beschreven verhaal is dat bij Vaslav Nijinsky alles draaide om het dansen, het ballet, zodat het personage Vaslav en dé balletdanser, of misschien wel álle balletdansers, samenvallen.

Ik geloof dat er tijdens het verschijnen van Vaslav kritiek was op de braafheid van de roman, dat het te veel een eerbetoon aan Nijinsky én aan zijn vrouw Romola zou zijn en te weinig nieuwe ideeën en inzichten zou bevatten. Het boek voedt de al vaker geuite twijfels van een aantal biografen over de seksuele geaardheid van Nijinsky. Nijinsky zou, alhoewel eerst minnaar van de tsaar en later van Dhiaghilev, niet homoseksueel zijn, maar daartoe gedwongen zijn door zijn beschermheren. Ook rehabiliteert Japin Nijinsky’s vrouw Romola, die door veel biografen is weggezet als degene die hem vanwege zijn roem heeft gekaapt.  Het zou, kortom, alleen een interessant boek zijn voor diegenen die zijn biografieën niet willen lezen. Misschien is dat laatste in mijn geval ook wel waar. Ik zou niet zo snel een biografie over Vaslav Nijinsky oppakken. Maar via deze roman heb ik juist een boeiend, nieuwsgierig makend, beeld van hem gekregen. Wat Japin bij mij heeft bereikt is dat ik iets heb geleerd over deze figuur in zijn historische context. Ik zal een biografie over Nijinsky in de toekomst juist eerder oppakken nu mijn nieuwsgierigheid is gewekt.

Toch, het állerknapste aan dit boek is wat mij betreft dat het gecomponeerd is als een muziekstuk waarin alles toewerkt naar een adembenemend hoogtepunt. Op dat hoogtepunt staat alles even stil in een betoverend, lang uitgerekt moment waarop de hoofdpersoon letterlijk zijn hoogste punt bereikt. Hij maakt dan zijn befaamde sprong waarbij hij langer dan de wetten van de zwaartekracht lijken toe te staan, in de lucht blijft hangen. Voor mij is alleen deze scene al een reden om het boek weer van voren af aan te gaan lezen.

 

Foto: uitsnede foto Dance Magazine, februari 2013

 

0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *